
Przeprowadzanie audytów w przedsiębiorstwie wiąże się z wieloma czynnikami, które mogą wpłynąć na ich realizację. I nie chodzi tu wyłącznie o audyty w skali firmy produkcyjnej, ponieważ audyty mogą — a wręcz powinny — być realizowane wszędzie tam, gdzie zależy nam na utrzymaniu standardów. Te natomiast bardzo często są zaniedbywane, zwłaszcza gdy prace wykonuje wiele osób lub wiele firm, które nie łączą wspólne, zintegrowane standardy realizacji pracy.
W tym artykule dowiesz się, czym są audyty oraz co się z nimi wiąże. Omówimy audyty wewnętrzne i zewnętrzne, BHP, HACCP, audyty BRC oraz audyty ISO. Wyjaśnimy również, kim jest compliance officer, a także poruszymy bardziej pragmatyczne kwestie, takie jak rola właściciela audytu. Przybliżymy zagadnienia takie jak layered process audit, TPM oraz lean. Przejdziemy również do aspektów audytów 5S, tak szeroko wykorzystywanych w polskich przedsiębiorstwach i równie często wdrażanych.
W naszej pracy często mamy bezpośrednio do czynienia ze zjawiskiem zaniedbywania standardów. Wnioski wyciągnięte z wieloletniej pracy nad prowadzeniem audytów pomogły nam stworzyć kompleksowy system ich realizacji, o którym dowiesz się więcej w tym artykule. Ponadto współpraca ze specjalistami lean, takimi jak Tomasz Król, z Instytutu Doskonalenia Produkcji oraz wieloma innymi ekspertami, dała nam pewność, że zmierzamy w dobrym kierunku.
Patrząc szerzej na obszar audytów oraz z perspektywy roku 2026, obserwujemy znaczące zmiany w zarządzaniu przedsiębiorstwami. Firmy takie jak Assa Abloy Mercor Doors, Fakro – producent okien, Thule, Classen, czy choćby sieć klubów fitness Xtreme Fitness Gyms, które zaufały naszym rozwiązaniom, jasno pokazują kierunek rozwoju branży. Jest nim dążenie do zabezpieczenia standardów oraz do wypracowania powtarzalnych i przewidywalnych procesów, dzięki którym klienci na całym świecie otrzymują niezmiennie wysoką jakość usług i produktów.
Sprawdź poniżej skrót wywiadu z Karoliną Borowską-Tkachenko, Managera ds. Standardów, na temat wdrożenia systemu do standaryzacji w Xtreme Fitness Gyms:
Więcej na naszym kanale YouTube
To właśnie te organizacje prowadzą audyty jakości oraz stały monitoring standardów w swoich strukturach. Więcej informacji na temat audytów oraz historii naszych klientów znajdziesz w artykule poniżej.
Pomimo zapowiadanego faktu, że ponad 47% (D. Tal (n.d.), według raportu Oxfordu) prac i zadań z rynku zniknie z powodu automatyzacji pracy, jak również sztucznej inteligencji, praca audytora wydaje się być niezagrożona. Niewątpliwym potwierdzeniem tego faktu jest to, że audytor nadal pozostanie na swojej funkcji jako supervisor jakości i protector standardów w firmie, z tym że w przyszłości, która właściwie jest już obecna, będzie wykorzystywać będzie narzędzia cyfrowe, które będą wspierały go w pracy.
Zatem audytor dnia dzisiejszego to niezależny ekspert (wewnętrzny pracownik lub specjalista zewnętrzny), który dokonuje obiektywnej oceny procesów w firmie. Jego głównym zadaniem jest sprawdzenie, czy organizacja działa zgodnie z prawem, normami i wewnętrznymi założeniami, przy jednoczesnym dbaniu o gospodarność i rzetelność. Według koncepcji Taiichi Ohno (TPS), większość działań w firmach to straty. Audytor jest osobą, która pomaga zidentyfikować te obszary. Warto zwrócić uwagę, że:
Przy kształtowaniu tego typu wyjaśnień, warto zwrócić uwagę na to, że kluczowe fakty od międzynarodowych ekspertów, takich jak McCafferty (2023), potwierdzają, że liderzy audytu wewnętrznego opóźniają niektóre inwestycje technologiczne w generatywną sztuczną inteligencję i automatyzację. Między innymi widzimy, że:
Stoi za tym wiele przyczyn, co jednak wskazuje na raczej powolny, choć nieunikniony proces zmian. Wygląda na to, że wszyscy musimy być gotowi na transformację. Cyfryzacja jest nadjeżdżającym pociągiem — możemy wsiąść do niego już dziś albo czekać do momentu, w którym będziemy zmuszeni to zrobić.
Oczkując zbyt długo, narazimy się na trudności związane z bardzo dużą konkurencją, ponieważ będziemy dopiero nadrabiać i adaptować rozwiązania, które inne firmy od lat mają już na porządku dziennym.
Poniżej przygotowaliśmy zestawienie, które obejmuje kluczowe rodzaje audytów spotykanych w przemyśle, biznesie, franczyzie oraz systemach zarządzania jakością. Możemy je uporządkować według celu i obszaru, którego dotyczą, co ułatwia zrozumienie ich roli w organizacji.
Zatem, poniżej przedstawiamy bliższe wyjaśnienie kilku popularnych rodzajów audytów, wykorzystywanych w firmach przez naszych klientów:
Audyt wewnętrzny to niezależna funkcja doradcza i weryfikacyjna, której celem jest wsparcie organizacji w osiąganiu jej celów strategicznych, operacyjnych oraz finansowych. Działa on jako mechanizm zapewniający obiektywną ocenę skuteczności procesów zachodzących w firmie. Zobacz poniżej wyjaśnienie w nagraniu video przygotowanym przez naszego eksperta, Marka Mirowskiego:
Audyt skupia się na trzech fundamentach nowoczesnego zarządzania (model GRC):
Aby audyt wewnętrzny w pełni realizował swoją misję, muszą zostać spełnione określone warunki:
Sprawdź również nasz webinar dotyczący optymalizacji audytów i kontroli jakości:
Audyt zewnętrzny jest wykonywany przez niezależne jednostki certyfikujące lub organy kontrolne. Ma na celu potwierdzenie zgodności (np. z normą ISO) i wydanie oficjalnego certyfikatu. Audyt zewnętrzny stanowi kluczowy filar nadzoru korporacyjnego, a jego rola wykracza daleko poza samą weryfikację liczb w dokumentacji księgowej. Jak wynika z badania przeprowadzonego przez Deloitte oraz Polski Instytut Dyrektorów wśród rad nadzorczych spółek publicznych, aż 76% respondentów potwierdziło regularną współpracę i bezpośrednie spotkania rady nadzorczej lub komitetu audytu z audytorem zewnętrznym badającym sprawozdanie finansowe. Tak wysoki odsetek dowodzi, że audytor zewnętrzny jest traktowany jako istotny partner w procesie zapewniania transparentności i wiarygodności finansowej organizacji.
Niezwykle ważnym aspektem tej relacji jest dbałość o pełną obiektywność i swobodę komunikacji. Wyniki wspomnianego badania wskazują, że w niemal 40% przypadków podczas spotkań z audytorem zewnętrznym zarząd jest proszony o opuszczenie sali. Praktyka ta pozwala na stworzenie bezpiecznej przestrzeni do poufnej wymiany opinii oraz dyskusji o potencjalnych ryzykach lub nieprawidłowościach, których audytor mógł doświadczyć podczas badania. Takie podejście wzmacnia niezależność audytu zewnętrznego, dając komitetom audytu narzędzia do sprawowania rzetelnej kontroli nad procesami sprawozdawczymi i działaniami zarządu, co w efekcie buduje zaufanie inwestorów oraz całego rynku kapitałowego.
Najpopularniejszy to ISO 9001 (zarządzanie jakością), ale obejmuje też ISO 14001 (środowisko) czy ISO 27001 (bezpieczeństwo informacji). Audyty ISO (International Organization for Standardization) to procesy systematycznej, niezależnej i udokumentowanej weryfikacji, mające na celu sprawdzenie, czy organizacja spełnia wymagania określonych norm międzynarodowych. Całkowita liczba certyfikatów roku 2009 na poziomie 223 149 wzrosła w stosunku do roku poprzedniego o 18,2% (kiedy liczba ta wynosiła 118 815). Nasze dane wskazują na dynamiczny wzrost zainteresowania certyfikacją na przestrzeni lat – osiągając prognozowany skok o 30% w 2025 roku (co potwierdzają dane GUS z roku na rok) – warto zrozumieć, co dokładnie kryje się za tymi procedurami. Zobacz wiecej w naszym video na temat definicji jakości ISO:
W praktyce audyt ISO dzieli się na etapy, z których najważniejszy to audyt certyfikujący przeprowadzany przez niezależną jednostkę zewnętrzną. Audytor sprawdza wówczas, czy wdrożony w firmie system (np. zarządzania jakością, środowiskiem czy bezpieczeństwem informacji) nie jest jedynie martwym zapisem w dokumentacji, ale realnie funkcjonującym procesem, który przynosi wymierne korzyści i podlega ciągłemu doskonaleniu.
Współczesny wzrost liczby certyfikatów, o którym wspomominasz, wynika z faktu, że audyty te stały się „paszportem” w handlu międzynarodowym. Najpopularniejszym rodzajem pozostaje audyt ISO 9001 (zarządzanie jakością), jednak w ostatnich latach, w tym w prognozach na rok 2025, ogromne znaczenie zyskują:
Audyt ISO nie kończy się na jednorazowej wizycie. Aby certyfikat pozostał ważny, organizacja musi przechodzić coroczne audyty nadzoru oraz co trzy lata audyt recertyfikujący. Takie podejście wymusza na firmach dyscyplinę i stałą dbałość o standardy, co wyjaśnia, dlaczego liczba wydawanych certyfikatów utrzymuje tendencję wzrostową – raz wdrożony system staje się integralną częścią kultury biznesowej organizacji.
Zobacz poniżej Lean Management po Polsku:
Standard bezpieczeństwa żywności, wymagany głównie przez sieci handlowe od dostawców produktów spożywczych. Audyt BRC (British Retail Consortium) to specjalistyczny proces weryfikacji ukierunkowany na potwierdzenie najwyższych standardów bezpieczeństwa i jakości produktów spożywczych. W przeciwieństwie do ogólnych norm, takich jak ISO 9001, BRC jest standardem branżowym, którego posiadanie stało się niemal obligatoryjne dla dostawców współpracujących z dużymi sieciami handlowymi.
Analiza danych rynkowych wskazuje na istotne przesunięcie w strategii certyfikacji przedsiębiorstw. Podczas gdy tradycyjne certyfikaty ISO 9001 czy ISO 22000 notują w Europie tendencję spadkową, to właśnie standardy sieciowe, takie jak BRC i IFS, stają się kluczowym wymogiem rynkowym. Przykładowo, w polskich zakładach mleczarskich aż 29% jednostek deklaruje certyfikację BRC, co stawia ten standard na równi z najbardziej rozpoznawalnymi systemami bezpieczeństwa żywności.
Główne cechy audytu BRC obejmują:
Z danych wynika, że choć kadra zarządzająca często postrzega ISO 9001 jako dobre narzędzie operacyjne, to w przypadku przemysłu spożywczego decyduje się na certyfikację BRC ze względu na realne korzyści rynkowe. Posiadanie tego certyfikatu przez blisko jedną trzecią polskich mleczarni potwierdza, że audyt BRC jest obecnie niezbędną przepustką do obecności na półkach nowoczesnych marketów w Europie i na świecie.
Skupia się na analizie zagrożeń i krytycznych punktach kontroli w produkcji żywności. Jest to fundament bezpieczeństwa zdrowotnego żywności. Audyt HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) to proces weryfikacji systemu, który ma na celu zapewnienie pełnego bezpieczeństwa zdrowotnego żywności. Zgodnie z dostarczonym tekstem, samo wdrożenie procedur nie wystarcza do ochrony konsumenta – niezbędna jest ich regularna kontrola, która pozwala na aktualizację i poprawę elementów mogących obniżać jakość produktów.
Istota audytu HACCP:
Audyt ten koncentruje się na dwóch kluczowych obszarach, które muszą ze sobą współpracować:
Znaczenie weryfikacji na przykładzie restauracji:
Biorąc przykład z opracowania, Pani Agnieszki Rola-Jarzębowska, z Katedry Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, możemy wziąśc pod lupę lokal gastronomiczny „Gościniec Kołomyja”. Na jego przykładzie widać istotne wyzwanie: system wdrożony w 2007 roku nie był weryfikowany przez lata. Audyt w takiej sytuacji ma za zadanie:
Metodyka i przygotowanie:
Skuteczny audyt wewnętrzny HACCP, jak wspomniano w materiale, wymaga fazy przygotowawczej. Obejmuje ona wywiady z pracownikami oraz analizę dokumentacji procesowej. Pozwala to audytorowi ocenić nie tylko to, co jest zapisane w instrukcjach, ale przede wszystkim to, jak zasady bezpieczeństwa żywności są realizowane w codziennej pracy zespołu.
Audyt 5S to narzędzie Lean Management. Ocenia stopień utrzymania porządku i organizacji stanowisk pracy (Sortowanie, Uproszczenie, Sprzątanie, Standaryzacja, Samodyscyplina). W dobie globalizacji i niebywale konkurencyjnego otoczenia, organizacje nieustannie poszukują metod optymalizacji, które pozwolą im nie tylko przetrwać, ale i dominować na rynku. Jednym z najbardziej efektywnych, a zarazem uniwersalnych narzędzi jest metoda 5S. Choć tradycyjnie kojarzy się ją z utrzymaniem czystości, jej rola w nowoczesnym zarządzaniu jest znacznie szersza – stanowi ona kluczowy element budowania strategicznej konkurencyjności.
Zgodnie z opinią ekspertów, 5S nie powinno być postrzegane jedynie jako jednorazowe sprzątanie czy punktowe uporządkowanie stanowiska pracy. Najbardziej trafną definicją jest określenie 5S jako systemowego podejścia do zarządzania miejscem pracy zgodnie z filozofią Lean Management.
System ten ma na celu:
Kluczem do sukcesu nie jest samo wdrożenie standardów, ale ich utrzymanie. Bez systematycznego monitorowania (audytowania), skuteczność 5S z czasem drastycznie spada.
Wdrożenie 5S w organizacji:
Sektor automotive jest liderem w wykorzystaniu 5S jako narzędzia strategicznego:
Sprawdź również nasz webinar na temat 5S, adytów 5S i cyfryzacji:
Layered Process Audit (LPA) – Audyt Warstwowy
Specyficzna metoda, w której audyty są przeprowadzane przez różne szczeble zarządzania (od lidera linii po dyrektora). Sprawdza się, czy standardy pracy są przestrzegane „na żywo” przy produkcji. Layered Process Audit (LPA), czyli audyt warstwowy, to jedna z najbardziej skutecznych metod weryfikacji standardów pracy, szczególnie ceniona w branży motoryzacyjnej i lotniczej. W przeciwieństwie do tradycyjnych audytów jakościowych, LPA jest procesem kaskadowym, angażującym wiele poziomów zarządzania – od liderów zespołów i kierowników zmian, aż po dyrekcję zakładu. Zobacz jak przebiega cyfryzaja w firmie, czym jest, w naszym krókim video poniżej:
Kluczem do sukcesu tej metody jest wysoka częstotliwość i krótki czas trwania kontroli; audyty są przeprowadzane codziennie na stanowisku pracy i skupiają się na krytycznych elementach procesu (np. parametrach maszyn, ustawieniach Poka-Yoke czy instrukcjach stanowiskowych), a nie na gotowym wyrobie. Dzięki takiemu podejściu, błędy są wykrywane niemal natychmiast u źródła, co drastycznie redukuje koszty braków i reklamacji. Ponadto, regularna obecność wyższej kadry zarządzającej na hali produkcyjnej (tzw. Gemba) wzmacnia kulturę odpowiedzialności za jakość i buduje bezpośrednią komunikację między pracownikami liniowymi a zarządem.
Oto propozycja rozdziału poświęconego kluczowym narzędziom Lean Management. Tekst został sformułowany w sposób profesjonalny, a jednocześnie przystępny, idealny do publikacji biznesowej, skryptu szkoleniowego lub pracy dyplomowej.
Współczesne zarządzanie w duchu Lean Management to nie tylko zestaw technik optymalizacyjnych, ale przede wszystkim kultura ciągłego doskonalenia i eliminacji marnotrawstwa (muda). Poniżej przedstawiono kluczowe narzędzia, które stanowią kręgosłup efektywnej organizacji Lean. Sprawdź również 5 zasad lean management w naszym video poniżej:
„Gemba” w języku japońskim oznacza „miejsce zdarzenia”. W kontekście Lean jest to hala produkcyjna, biuro obsługi czy magazyn – wszędzie tam, gdzie realnie tworzona jest wartość dla klienta.
Narzędzia lean management są wykorzystywana na bierząco u naszych klientów, firmach takich jak AMIC Energy, sieci stacji benzynowych w Polsce.
Wspomniany już raz powyżej, system 5S (Sortowanie, Systematyka, Sprzątanie, Standaryzacja, Samodyscyplina) to fundament wizualnego zarządzania.
Całościowe Utrzymanie Ruchu to podejście, które angażuje wszystkich pracowników – nie tylko dział techniczny – w dbałość o maszyny i urządzenia. TPM Lean to metoda, która wspiera przedsiębiorstwa produkcyjne.
To mechanizm pozwalający na wykorzystanie potencjału intelektualnego każdego członka zespołu.
Dobrym przykładem wdrożenia systemu zgłaszania sugestii są użytkownicy systemu auditomat®, nasi klienci. Należą do nich firmy z branży automotive, takie jak Electropoli lub SAPA Automotive.
Zarządzanie bezpieczeństwem w Lean opiera się na analizie tzw. „fuksa”.
Sprawdź nasz webinar na temat Kaizen i Near miss:
Kaizen to serce Lean. To filozofia małych kroków – przekonanie, że każdego dnia możemy zrobić coś odrobinę lepiej.
Compliance Officer (znany również jako Oficer ds. Zgodności) to osoba odpowiedzialna za zapewnienie, że firma, jej pracownicy oraz zarząd działają w pełnej zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, regulacjami branżowymi, standardami etycznymi oraz procedurami wewnętrznymi.
W świecie Lean Management, rola ta nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ Compliance Officer pilnuje, aby procesy optymalizacji (np. cięcie kosztów czy przyspieszanie linii) nie naruszały standardów bezpieczeństwa, ochrony środowiska czy praw pracowniczych.
Współczesna efektywność biznesowa opiera się na synergii między rygorystycznymi normami (ISO, BRC, HACCP) a elastycznymi narzędziami Lean Management, takimi jak 5S czy LPA. Kluczem do sukcesu nie jest samo wdrożenie standardów, lecz ich systematyczne audytowanie i angażowanie pracowników wszystkich szczebli w proces ciągłego doskonalenia (Kaizen). Nadzór sprawowany przez Compliance Officera gwarantuje przy tym, że optymalizacja procesów idzie w parze z bezpieczeństwem i etyką, tworząc organizację odporną na ryzyka rynkowe. Cyfryzacja tych narzędzi pozwala na przejście od papierowej dokumentacji do realnego zarządzania danymi, co w 2026 roku stanowi absolutny fundament przewagi konkurencyjnej.
Nie pozwól, aby Twoje systemy zarządzania stały się martwymi procedurami. Wykorzystaj naszą wiedzę i narzędzia cyfrowe, aby tchnąć życie w standardy Lean i ISO w Twojej firmie.
Umów się na bezpłatną, 15-minutową konsultację ekspertką, podczas której:
Zarezerwuj termin konsultacji teraz – zacznij optymalizację już od jutra!